معرفی رمان فرانسوی Souvenirs de la cour dassises

رمان فرانسوی Souvenirs de la cour dassises

کوته‌نوشتی دربارۀ داستان:

آندره ژید که از راه تجربۀ حضور در هیئت منصفه و تجربه کردن دم‌و‌دستگاه قضایی، و به همان میزان از مشاهدۀ لایه‌های روح انسان  سخت به وجد آمده‎است، در طول هفته‌های متوالی و در جریان پرونده‌های گوناگون  دربارۀ  امور اخلاقی،  یا کشتن کودکان و یا سرقت‌ها معاون قاضی‌ است . ژید در قالب متنی متراکم و جدی پرسش‌هایی از خود در باب مسئلۀ عدالت و کارکرد آن دارد، اما به‌طور خاص به وجود دیوار حائل شکنندۀ میان جنایت‌کاران و انسان‌های شریف تأکید دارد. 

کوته‌گزینی از داستان:

              (چه بسیار مواردی مانند همین پروندۀ خیانت دریفوس که حکایت از شرایط تخفیف‌دهندۀ مجازات حکایت از سردرگمی هیئت‌منصفه دارند. به‌محض بروز یک مورد تردید و بلا‌تکلیفی، ولو کوچک و مختصر، یک عضو هیئت‌ منصفه تمایل به دادن حکم به تخفیف مجازات دارد چرا‌که جرم ارتکابی سنگین‌تر بوده‌است. معنای این حرف این است که آری جرم سنگین است، ولی اطمینان‌خاطر نداریم که آن فرد همان کسیست که مرتکب آن جرم سنگین شده است. معذلک وجود یک کیفر ضروریست: به نحوی از ‌اَنحاء این فرد را کیفر دهیم؛چرا‌که شما او را به‎عنوان قربانی تحویل ما می‌دهید. اما خب خیلی هم در مجازاتش زیاده‌روی نکنیم.)

             (جناب عضو هیئت منصفه، رضایت‌خاطر شما جلب شد. 

من بنا دارم که پرسشی نو، و البته مهم‌تر و اولویت‌دار‌تر را مطرح کنم. شاید بشود گفت که من خیلی هم راضی نیستم و اینکه شاهد پرونده هم پاسخگوی تمام پرسش من نبوده‌است. وانگهی، این پرسش من چیزی است که احساس می‌کنم که نه جناب رئیس و نه هیچ‌کدام از اعضای هیئت‌منصفه درکش نکرده‌اند و یا دست‌کم هیچ‌کدامشان دلیلِ طرح کردن آن از جانب من را درک نکرده اند. به  استثنای منْ هیچ‌کدامشان توان  دنبال کردن استدلال فرد متهم را ندارند. من هم با کلی زور‌و‌زحمت موفق به دنبال کردن استدلال ایشان شدم. متهم با آن سر‌و‌کلۀ کثیف و با هیکل نخراشیده و با صدی انکر‌الاصواتش بلد نبود چطور صدایش را به گوش دیگران برساند. افکار و باورها دربارۀ او شکل گرفته‌اند و بااین‌حال، بر ما مسجل شد که او شاهدی برای رو‌کردن ندارد‌.)

            (من از این نکته‌ آگاهم که قضاوت برخی از دهقان‌ها سالم و صحیح‌تر از قضاوت برخی از آدم های روشن فکر است . با‌این‌حال، برایم مایۀ شگفتی است که افرادی که، هیچ عادت به انجام کار فکری و ذهنی نداشته اند، بتوانند برای چندین ساعت توجه ویژه‌ای به خرج بدهند، که در اینجا انتظار می‌رود. یکی‌شان خستگی و ملال خود را از من پنهان نساخت. در جلسات  پایانیِ دادگاه، نظری ممتنع می‌داد و خودش به من گفت که «صدالبته نزدیک بود دیوانه بشوم.» این یکی از همان بهترین نمونه‌ها از این افراد بود.)